หน่วยการเรียนรู้ที่ 5

การเลือกปลูกพืชผักสวนครัว

 

การเลือกปลูกพืชผักสวนครัว

การเลือกประเภทพืชผักสวนครัวสำหรับปลูก

          ชนิดของผักที่จะปลูกขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของผู้ปลูกโดยพิจารณาจากสภาพ ดินฟ้าอากาศ โรคแมลงที่จะรบกวนทำความเสียหาย ความต้องการของตลาดและฤดูกาล เช่น กะหล่ำปลีพันธุ์ทั่วไปปลูกได้ดีในฤดูหนาว ในฤดูร้อนหรือช่วงที่อากาศร้อนจำเป็นต้องใช้พันธุ์ทนร้อน ผักบุ้งจีนมีแมลงรบกวนน้อยกว่าผักชนิดอื่นๆ สำหรับการปลูกผักเป็นอาชีพยังต้องคำนึงถึงต้นทุน ราคาขายให้แก่พ่อค้าคนกลาง ตลอดจนชนิดหรือประเภทผักที่จะขายในช่วงเวลานั้นด้วย ( วสันต์ กฤษฎารักษ์.2544: 11 )

ในการเลือกชนิดพืชผักที่จะปลูก ควรอาศัยหลักการดังต่อไปนี้

       1. การปรับตัวของพืชผักกับสภาพแวดล้อมของท้องถิ่น เช่น มีความแข็งแรง ทนทานต่อสภาพดินปลูก อุณหภูมิ และความชื้นที่ไม่เหมาะสม

       2. ความทนทานต่อโรค แมลง และวัชพืชชนิดต่างๆของพืชผักชนิดนั้นๆ

       3. ค่าแรงงานที่จะต้องใช้ในการดูแลรักษา

       4. เป็นพืชผักที่ตลาดมีความต้องการมาก

       5. อายุการเจริญเติบโตที่ผักต้องการสัมพันธกับความต้องการของตลาด

(แหล่งข้อมูล : ไฉน ยอดเพชร.2542: 21 )

 

ปัจจัยที่ควรพิจารณาในการเลือกชนิดพืชผักที่จะปลูก

        1.ฤดูกาลปลูก

การปลูกพืชผักควรเลือกให้เหมาะสมกับฤดูกาล เพื่อให้ได้พืชผักที่มี คุณภาพดี จึงควรพิจารณาเลือกปลูกผักตามฤดูกาล ดังนี้

                1.1 ผักที่ควรปลูกในต้นฤดูฝน คือ ตั้งแต่เดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม ได้แก่ หอมแบ่ง ผักกาดเขียวกวางตุ้ง ผักบุ้ง คะน้า พริกต่าง ๆ มะเขือต่าง ๆ ผักกาดหอม บวบ มะระ ฟักเขียว แฟง แตงกวา ข้าวโพดหวาน ถั่วฝักยาว ถั่วพุ่ม น้ำเต้า ถั่วพู ผักบุ้งจีน กระเจี๊ยบเขียว

                1.2 ผักที่ควรปลูกปลายฤดูฝน ผักใดที่ปลูกต้นฤดูฝนก็ปลูกได้ผลดี ในปลายฤดูฝน ยิ่งกว่านั้นยังปลูกผักฤดูหนาวได้อีกด้วย เช่น กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก กะหล่ำปม บร็อคโคลี่ ถั่วลันเตา หอมหัวใหญ่ แครอท แรดิช ผักชี ผักกาดเขียวปลี ผักกาดขาวปลี ผักกาดหอมห่อ ข้าวโพดหวาน แตงเทศ แตงโม พริกยักษ์ พริกหยวก ฟักทอง มะเขือเทศ ขึ้นฉ่าย

                1.3 ผักที่ควรปลูกในฤดูร้อน ได้แก่ ผักที่ทนร้อนได้ดี และทนความ แห้งแล้งพอสมควร ถึงแม้ว่าผักเหล่านี้จะทนร้อนและความแห้งแล้งได้ แต่ถ้าจะปลูกในฤดูร้อนผักบางอย่างก็ต้องรดน้ำ เช้า-เย็น ต้องพรวนดิน แล้วคลุมด้วยฟางข้าวเพื่อรักษาความชุ่มชื้นไว้ให้พอ เช่น ข้าวโพดหวาน ข้าวโพดเทียน บวบ มะระ ถั่วฝักยาว ถั่วพุ่ม น้ำเต้า แฟง ฟักทอง ถั่วพู คะน้า ผักกาดเขียวกวางตุ้ง ผักกาดหอม ผักชี (ผักกาดหอม และผักชีนั้น ควรทำร่มรำไรให้ด้วย ) ผักกาดขาวเล็ก มะเขือมอญ ผักกาดเขียวใหญ่

                1.4 ผักและพืชบางอย่างที่ควรปลูกไว้รับประทานตลอดปี ได้แก่ พืชที่ ทนทาน ปลูกครั้งเดียวรับประทานได้ตลอดปี เช่น สะระแหน่ ผักชีฝรั่ง หอมแบ่ง แมงลัก โหระพา กะเพรา ผักตำลึง ผักบุ้งไทย กระชาย ข่า ตะไคร้ บัวบก มะแว้ง มะเขือพวง พริกชี้ฟ้า พริกขี้หนู มะเขือต่าง ๆ ( กรมอาชีวศึกษา.2529: 3-4 )

 

        2. ความต้องการของตลาด ปัจจุบันการตลาดถือว่าเป็นปัจจัยหนึ่งที่สำคัญมาก ต่อความสำเร็จของการผลิตผักเพื่อการค้า การติดตามข้อมูลความเคลื่อนไหวของ การตลาด ในด้านปริมาณความต้องการ มาตรฐานของคุณภาพที่กำหนด รวมถึงข้อ รายละเอียดของการปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยว ได้แก่ การบรรจุ การขนย้าย ฯลฯ ถือว่า มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเลือกชนิดผักที่จะปลูกด้วย (เมืองทอง ทวนทวีและสุรีรัตน์ ปัญญาโตนะ.2532: 35 )

                2.1 สภาพของดิน การเลือกชนิดของพืชผักที่จะปลูกควรจะได้พิจารณาถึงปัจจัย ที่เกี่ยวข้องต่อการเจริญของพืชผักด้วย เช่น ปริมาณธาตุอาหารในดิน โครงสร้างของดิน ความเป็นกรดเป็นด่างของดิน ฯลฯ การปลูกพืชในดินทรายจะเก็บเกี่ยวได้เร็วแต่ให้ ผลผลิตต่ำ ส่วนการปลูกในดินเหนียวจะเก็บเกี่ยวช้าแต่ให้ผลผลิตสูง โดยทั่วไปดินที่เหมาะสมแก่การปลูกผักคือ ดินที่มีความลึกพอประมาณ ร่วนซุย การถ่ายเทอากาศดี ระบายน้ำดี และอุดมด้วยอินทรีย์วัตถุ

              2.2 อุณหภูมิ พืชผักต่างชนิดกันจะมีอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการงอกของเมล็ดและการเจริญเติบโตที่ไม่เท่ากัน แตงโม แตงเทศ แตงกวา มะเขือ มะเขือเทศ พริก เจริญเติบโตได้ดีในสภาพอุณหภูมิสูง ส่วนพืชผักพวกผักกาดและกะหล่ำ หอม กระเทียม ถั่วลันเตา เจริญได้ดีในสภาพอุณหภูมิต่ำ ( สมภพ ฐิตะวสันต์.2537: 89 )

              2.3 ปัจจัยอื่นๆ ปัจจัยอื่นๆที่ควรนำมาพิจารณาในการเลือกชนิดของพืชผัก ที่จะปลูก ได้แก่

                       2.3.1ความรู้และประสบการณ์ของผู้ปลูก เกษตรกรควรเลือกปลูกพืชผักทีตนเองมีความรู้และประสบการณ์ จะทำให้สามารถปลูกพืชผักโดยประสบปัญหาน้อย

                                2.3..2 อายุการเก็บเกี่ยว ควรเลือกปลูกพืชผักสวนครัวที่สามารถเก็บเกี่ยวได้ทันตามความต้องการของตนเองและความต้องการของตลาด

                                2.3.3 โรคและแมลง ควรเลือกปลูกพืชผักที่ไม่ค่อยมีโรคและแมลงรบกวน มากนักเพราะจะช่วยลดการใช้สารเคมีฆ่าแมลง อันจะเป็นการช่วยลดต้นทุนการผลิตและปลอดภัยกับผู้บริโภค

                                  2.3.4 การดูแลรักษา เกษตรกรไม่ควรเลือกปลูกพืชผักที่ต้องการการดูแล ที่ประณีตมากนัก เพราะอาจทำให้ต้องใช้เงินทุนมากขึ้น

                                  2.3.5 ต้นทุนการผลิต พืชผักที่ปลูกไม่ควรใช้ต้นทุนในการผลิตสูงเกินไปจนอาจเกิดความเสี่ยงที่จะขาดทุน

                                  2.5.6 วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ พืชผักที่เลือกปลูกถ้าหากจำเป็นต้องใช้วัสดุอุปกรณ์พิเศษเป็นการเฉพาะ อาจทำให้เกิดความไม่สะดวกในการจัดหา ดังนั้นควรเลือกปลูกพืชผักที่สามารถหาวัสดุอุปกรณ์ได้ในท้องถิ่น